Gezond van binnen en buiten!

 Discussie granen e.d.

 

Het lijkt er op dat brokken met veel peulvruchten, aardappel of zoete aardappel, bij honden de kans vergroot op het ontwikkelen van de hartaandoening dilated cardiomyopathy (DCM). Als er werkelijk een oorzakelijk verband is, zou voor een deel van de honden een taurine-tekort een oorzaak kunnen zijn. Een deel van de honden die gerapporteerd waren bij de FDA had een taurine-tekort, en ook uit de observaties van veterinair cardioloog Dr Josh Stern blijkt taurine een rol te spelen. Niet alle honden die DCM ontwikkelden zonder genetische predispositie hiervoor, hadden een taurine tekort, dus er zijn waarschijnlijk nog andere mechanismes die een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan carnitine, ook een belangrijke voedingsstof voor het hart.

Waardoor peulvruchten en aardappelen voor een taurine-tekort kunnnen zorgen.
De volgende voeding gerelateerde factoren kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een taurine tekort:

*Te weinig bouwstoffen om taurine aan te maken in het lichaam in combinatie met weinig taurine in de voeding

*Een verstoorde darmflora

*Een verhoogde uitscheiding van galzuren

Taurine tekort door te weinig taurine-bouwstoffen
In vlees zit van nature taurine, alleen gaat het deels verloren bij verhitting en bewerking, wat bij brokken gebeurt. Het taurine-gehalte wordt nog lager als er veel plantaardige ingrediënten en weinig vlees in de brok zit. Nu is voor honden taurine geen essentiële voedingsstof, ze kunnen het namelijk zelf aanmaken. Hiervoor hebben ze wel de juiste bouwstoffen nodig, namelijk de aminozuren (onderdelen van eiwit) methionine en cystine.

Taurine-bouwstoffen in de koolhydraatbronnen
Het eiwit van peulvruchten en aardappel bevatten veel minder methionine en cystine dan granen. Het zou geen probleem hoeven zijn als de brok veel eiwitten uit vlees bevat. Vlees bevat namelijk genoeg methionine en cystine om genoeg taurine aan te maken. Maar als de brokken niet zoveel vlees bevatten en het eiwit deels uit plantaardige ingrediënten gehaald wordt, is het belangrijk dat ook hier genoeg methionine en cystine in zit. Bij peulvruchten komt er nog eens bovenop dat ze voor een relatief groot deel uit eiwit bestaan. Sommige fabrikanten stoppen ook geïsoleerd erwteneiwit of aardappeleiwit in de brokken.

Lamsvlees en taurine-tekort
Een interessant gegeven is dat brokken op basis van lam ook sneller voor een taurine tekort zorgen. Uit onderzoek blijkt dat de verteerbaarheid van cysteïne veel lager was in brokken met lam, vergeleken met brokken met kip. Een ander onderzoek vergeleek de taurine-waardes van 132 gezonde honden op brokken met verschillende ingrediënten, en daaruit bleek dat de honden die brokken aten met lam en rijst als hoofdingrediënten, minder taurine in hun bloed hadden. De onderzoekers vermoeden dat dit te maken heeft met de lagere verteerbaarheid van cysteïne van lam, in combinatie met de zemelen uit de rijst. Uit eerder onderzoek op katten, bleek dat brokken met veel rijstzemelen voor lagere taurine waardes zorgden.

Nu wordt er in de waarschuwende artikelen ook gewaarschuwd voor brokken met ongewone diersoorten. Er kwam ook een reactie op mijn nieuwsbericht over een Golden Retriever die DCM had gekregen op een brok met hert en rijst. Wie weet zijn er andere diersoorten dan lam waarbij het cysteïne (of het methionine) slecht verteerbaar is.

Taurine tekort door verstoorde darmflora
Ook kan een verstoorde darmflora zorgen voor een lagere taurine-status in het lichaam. Dit bleek uit onderzoek op katten maar dit geldt waarschijnlijk ook voor honden.

Peulvruchten en aardappel zouden de darmflora kunnen verstoren door:

*Lectines en andere antinutriënten

*vezels

*Slecht verteerbaar eiwit

Lectines en andere antinutriënten
Peulvruchten en aardappelen bevatten relatief hoge hoeveelheden lectines. Lectines zitten in planten als beschermingsmechanisme tegen andere planten en schimmels. Ze kunnen zich binden aan praktisch alle soorten cellen. Het is duidelijk dat een voeding met veel lectines, en dan met name agglutinine, kan bijdragen aan gezondheidsklachten. Onderzoek laat zien dat agglutinine een negatief effect kan hebben op de vertering, dat het schade kan veroorzaken aan organen, dat het een negatieve invloed kan hebben op de darmwand en dat het ontstekingsreacties in het lichaam veroorzaakt. In 1998 zijn er al zorgen geuit over peulvruchten in diervoeding, om dieren vaak lang hetzelfde gevoerd krijgen. Lectines kunnen goed tegen hitte en worden niet geïnactiveerd door enzymen, waardoor ze dus ook na verhitting en vertering nog problemen kunnen veroorzaken.

Tarwe bevat ook veel lectines, en ook rogge, haver, maïs en rijst, in mindere mate. Als lectines kunnen bijdragen aan DCM, dan zou ook voeding met veel graan deze problemen kunnen geven.

Peulvruchten en aardappelen bevatten naast lectines ook andere antinutriënten (zoals saponine, fytaat en oxalaat), die mogelijk het taurine-metabolisme kunnen verstoren. Bijvoorbeeld door zich te binden aan taurine, eiwitten of enzymen die zich binden bij het verteren van eiwitten.

Vezels die de darmflora en taurine-kringloop verstoren
Vezels kunnen heel goed zijn voor de darmflora, maar bepaalde vezels in hogere hoeveelheden kunnen de opname van taurine beperken. Hier liggen twee mechanismen aan ten grondslag:

*Bacteriële fermentatie

*Hogere uitscheiding van galzuren

Om dit te begrijpen is het nodig te weten dat er een taurine-kringloop is in het lichaam. Deze werkt zo: taurine is onderdeel van het galzuur dat in de darmen wordt losgelaten om de vertering te helpen. Verderop in de darmen wordt het taurine weer opgenomen via de darmwand. Bepaalde darmbacteriën maken een enzym aan die taurogalzuur (onderdeel van galzuur dat taurine bevat) opsplitst en het taurine te vernietigt dat daarbij vrijkomt. Zo kan de taurine-kringloop dus verstoord worden als er grote hoeveelheden van bepaalde darmbacteriën aanwezig zijn. En de aanwezigheid van deze darmbacteriën groeit als er veel voedsel voor hen is.

Daarnaast kan de taurine-kringloop ook verstoord worden doordat er meer gal dan gebruikelijk wordt uitgescheiden via de ontlasting. Dit kan veroorzaakt worden door bepaalde ingrediënten. Ingrediënten die de taurine-kringloop kunnen verstoren blijken bijvoorbeeld rijstzemelen en bietenpulp te kunnen zijn. Uit onderzoek bleken deze ingrediënten te zorgen voor hogere uitscheiding van galzuren. Bietenpulp en rijstzemelen hebben weinig te maken met graanvrije brokken, vezels kunnen een relatie hebben met taurine in het lichaam. Misschien verstoren de vezels uit peulvruchten en aardappel ook taurine-opname, aangezien deze veel oplosbare vezels kunnen bevatten, net als bietenpulp.

Meer taurine nodig door onverteerde eiwitten
Ook onverteerde eiwitten zijn voedsel voor de darmbacteriën die de taurine-kringloop verstoren. Er komen onverteerde eiwitten in de darm eiwitten in de darm terecht, als de hond of kat meer (verhitte) eiwitten binnenkrijgt per maaltijd dan hij of zij kan verteren en/of als er slecht verteerbare eiwitten in de voeding zitten. Uit onderzoek blijkt dat het eiwit (en het zetmeel) van brokken met veel erwten of linzen minder goed verteerd wordt dan brokken met maïs of rijst. Vermoedens is dat dit ook voor andere peulvruchten geldt, omdat deze dezelfde verterings-beperkende factoren hebben, zoals de hogere hoeveelheid oplosbare vezels en meer onverteerbare oligosachariden.

Dus als er meer peulvruchten in de voeding zit, is het eiwit slechter verteerbaar en komt er meer onverteerde eiwit in de dikke darm terecht. Hier dient het als voeding voor bacteriën die taurogalzuur opsplitsen en zo de taurine-kringloop verstoren. Als de brok niet zoveel peulvruchten bevat, maar wel veel vlees, dan is het nog afhankelijk van de verteringscapaciteit van de hond en de verteerbaarheid van de eiwitten, hoeveel onverteerde eiwitten in de dikke darm terechtkomen. Maar ook in dat geval kan het de taurine-kringloop verstoren.

Een brok kiezen met heel weinig eiwit is ook niet de oplossing, want dat kan een taurine tekort veroorzaken. Dit bleek uit onderzoek op honden die eiwitarme brokken kregen of een controle-brok met een normale hoeveelheid eiwit. Alle honden die de eiwitarme brokken kregen, hadden na twaalf weken een taurine tekort. De hoeveelheid eiwit, methionine en cysteïne zat wel boven de aanbevolen minimum hoeveelheid.

De mogelijke link tussen endotoxines en DCM
Niet alle honden die voeding gerelateerde DCM ontwikkelen, hebben ook een taurine-tekort. Wat kan bij hen de oorzaak zijn? Suggestie is dat endotoxines misschien wel de oorzaak zijn. Endotoxines zijn delen van de celwanden van gramnegatieve bacteriën (zoals salmonella en E-coli), die vrijkomen als de bacterie dood gaat. Endotoxinen zijn giftig voor het lichaam en kunnen luchtwegproblemen en griepachtige klachten geven bij langdurige blootstelling, of bij blootstelling van hoge hoeveelheden. Deze endotoxinen komen vrij bij het koken of bewerken van dierlijke ingrediënten die gramnegatieve bacteriën bevatten en zo in de voeding terechtkomen. De hoeveelheid gramnegatieve bacteriën en dus de hoeveelheid endotoxinen nemen toe, als het vlees niet correct is bewaard. Bovendien neemt ook het taurine gehalte af als het vlees langer en/of niet koel genoeg bewaard is.

De link met graanvrije brokken zou kunnen zijn dat de lectines uit aardappel en peulvruchten zorgen voor een grotere doorlaatbaarheid van de darm, waardoor de endotoxinen via de “lekkende” darmwand in het lichaam terecht kunnen komen. Ik zou dan ook problemen verwachten met tarwe, aangezien ook tarwe ook lectines bevat. En de meeste andere granen ook, in mindere mate waarschijnlijk. Verder zou het dan betekenen dat de brokken die DCM veroorzaken, vlees bevat met veel gramnegatieve bacteriën. Als het vlees correct is behandeld, zou het niet zoveel van deze bacteriën moeten bevatten.

Graanvrije brokken bij darmproblemen
Wat ook kan meespelen is dat honden soms graanvrije brokken krijgen omdat ze darmproblemen hebben. Om een overgevoeligheid voor granen uit te sluiten wordt dan gekozen voor graanvrije brokken. Bij katten werd ontdekt dat katten met dikke darmproblemen significant minder taurine in hun bloed hadden. De onderzoekers vermoeden dat onder andere een verstoorde taurine-kringloop hierbij een rol speelt.
Slechtere ontlasting hoeft niet veroorzaakt te worden door problemen in de darmen. Ook een verslechterde pancreasfunctie kan een oorzaak zijn. En omdat de pancreas zo’n belangrijke rol heeft in het verteren van voeding, en daarmee ook hoeveel van de voeding opgenomen kan worden, kan dit leiden tot tekorten, de taurine-aanmaak kan beperken.

Graanvrije brokken hoeven niet perse een oorzaak te zijn van taurinetekort maar het kan ook een gevolg zijn van de darm- of pancreasproblemen van de hond/kat.